De Ankle Activity Score: ontwikkeling en eerste validatie

Wetenschap in de praktijk

Gebaseerd op: Halasi T, Kynsburg Á, Tállay A, Berkes I. Am J Sports Med. 2004;32(4):899–908.

Hoe actief is je patiënt met enkelinstabiliteit eigenlijk, en hoe zwaar belast zijn of haar sport de enkel? De Ankle Activity Score is een enkelspecifieke activiteitsschaal die precies dat in kaart brengt. In deze blog lees je hoe de score is ontwikkeld, hoe hij is opgebouwd en wat de eerste validatie liet zien.

Aanleiding

De Tegner Activity Score (1985) werd ontwikkeld voor de follow-up van patiënten met voorste kruisbandletsel en bevat 19 activiteiten gebaseerd op kniebelasting. Desondanks werd de score in de decennia daarna ook routinematig ingezet bij andere gewrichten, waaronder de enkel. Halasi et al. beschrijven dat zij bij de follow-up van chirurgisch behandelde patiënten met chronische enkelinstabiliteit ondervonden dat de Tegner score hiervoor tekortschoot: meerdere relevante sporten ontbraken en de kniespecifieke categorisering sloot niet aan op de enkelbelasting per activiteit. Dit vormde de aanleiding voor de ontwikkeling van een enkelspecifieke activiteitsscore.

Studieopzet

Het betreft een methodologische studie. De onderzoekers stelden een lijst op van 61 internationaal erkende sporten op basis van de database van het Hongaarse Ministerie van Sport. Via een systematische literatuursearch (Medline, 1980–2002) werden mogelijke factoren geïnventariseerd die de enkelbelasting en het blessurerisico per sport beïnvloeden. Vijf onafhankelijke experts (twee biomechanici, drie sportgeneeskundigen) selecteerden hieruit de factoren die aan twee criteria voldeden: universeel toepasbaar op elke sport, en voldoende onderscheidend tussen sporten. Alleen factoren die unaniem werden goedgekeurd, werden opgenomen.

Dit resulteerde in zeven factoren, die tezamen een 7×2-puntssysteem vormen (maximum per factor: 2 punten):

  1. Snelheid
  2. Krachten op de enkel
  3. Spring- en snijbewegingen (jumping/cutting rate)
  4. Contact- of teamsporten
  5. Schoeisel
  6. Ondergrond
  7. Blessurefrequentie — ankle injury frequency rate (IFR), berekend op basis van 119 epidemiologische studies, waarvan 61 vergelijkbare data bevatten

De interbeoordelaarsbetrouwbaarheid van het pre-evaluatiesysteem werd getoetst bij tien onafhankelijke beoordelaars. Cronbach’s alfa bedroeg voor alle zes niet-epidemiologische factoren ≥ .95. De IFR-factor werd niet op dezelfde wijze getoetst omdat deze op literatuurdata berustte.

Op basis van de totaalscores per sport (theoretisch maximum: 14 punten; feitelijk bereik: 0–11) werden sporten ingedeeld in categorieën 3 t/m 10. Categorieën 0–2 werden, na beperkte tekstuele aanpassing, overgenomen van de Tegner score, omdat de onderzoekers van mening waren dat voor basale loopfunctie en dagelijkse activiteiten knie en enkel vergelijkbare belasting ondervinden.

Structuur van de Ankle Activity Score

De score omvat 53 sporten, 3 werkactiviteiten en 4 algemene activiteiten. Voor elke sport in categorieën 3 t/m 10 worden drie participatieniveaus onderscheiden: topniveau (T: internationaal elite, professioneel, nationaal team of eerste divisie), competitief (C: lagere competitieniveaus) en recreatief (R). Conform de aanbeveling van de International Knee Documentation Committee telt deelname op recreatief niveau alleen mee bij meer dan 50 uur per jaar. In categorieën 5 en lager zijn de niveaus T en C samengevoegd vanwege geringe verschillen in IFR.

Ankle Activity Score scoreformulier met sporten per categorie en niveau (T, C, R)
Het Ankle Activity Score-formulier van FA Education, gebaseerd op Halasi et al. (2004).

Testresultaten

Betrouwbaarheid. De score werd prospectief afgenomen bij 250 poliklinische patiënten met enkelproblemen door drie onafhankelijke beoordelaars met verschillende achtergronden (fysiotherapeut, coassistent geneeskunde, orthopedisch chirurg). De scores waren in alle gevallen identiek (interbeoordelaarsbetrouwbaarheid: 1,00).

Validiteit en sensitiviteit. Deze werden retrospectief getoetst op een bestaande multicenterdataset van 92 chirurgisch behandelde patiënten met chronische enkelinstabiliteit (gemiddelde leeftijd 22,6 jaar; 40,2% man; gemiddelde Karlsson-score 89,6 van 100). Via eenwegs-variantieanalyse (ANOVA) werd onderzocht of veranderingen in activiteitsscore — gemeten met de Ankle Activity Score respectievelijk de Tegner score — samenhingen met de discrepantie tussen objectieve functionele uitkomst (Karlsson) en subjectief ervaren resultaat. De Ankle Activity Score toonde een statistisch significante samenhang (p = 0,012); de Tegner score niet (p = 0,099). De spreiding in scorewijzigingen was bij de Ankle Activity Score groter (−1,18 ± 2,12) dan bij de Tegner score (−0,68 ± 1,29).

Kanttekeningen

De volgende kanttekeningen worden door de auteurs zelf benoemd:

  • De auteurs vermelden expliciet dat de score uitsluitend is getest bij patiënten met enkelinstabiliteit, en dat bruikbaarheid bij andere enkelpathologie op basis van dit onderzoek niet is aangetoond.
  • De auteurs stellen dat de score geen zinvolle meting oplevert wanneer de activiteitsbeperking niet primair door een enkelprobleem wordt veroorzaakt.
Conclusie van de auteurs

Halasi et al. concluderen dat de Ankle Activity Score een hogere validiteit en sensitiviteit toont dan de Tegner score bij het meten van activiteitsveranderingen in de context van enkelpathologie, en stellen voor dat de score een aanvullende rol kan vervullen in de complexe evaluatie van enkelinstabiliteit. Zij erkennen tevens dat de score, hoewel ontwikkeld voor enkelpathologie in het algemeen, in dit onderzoek alleen is getest bij patiënten met enkelinstabiliteit.

Bron

Halasi T, Kynsburg Á, Tállay A, Berkes I. Development of a new activity score for the evaluation of ankle instability. Am J Sports Med. 2004;32(4):899–908. doi:10.1177/0363546503262181

Meer blogs