Een overzicht van de methoden om kuitkracht te meten en hoe betrouwbaar ze zijn, gebaseerd op 65 studies bij gezonde volwassenen.
Artina et al. (2026) · International Journal of Sports Science & Coaching · 3020 deelnemers · 18–65 jaar
De kuiten doen meer dan je denkt. Van voortstuwing bij het hardlopen tot stabiliteit bij een plotselinge richtingsverandering — de m. soleus en m. gastrocnemius spelen een centrale rol. En toch ontbreekt er in de klinische praktijk nog steeds een gestandaardiseerde manier om hun capaciteit te meten. Deze systematische review brengt de huidige stand van zaken in kaart.
|
65
geïncludeerde studies
|
3020
deelnemers
|
4
testmodaliteiten
|
18–65
leeftijdsbereik
|
Waarom zou je kuitkracht meten?
De plantairflexoren dragen bij aan zo’n 44% van de propulsieve impuls bij sprinten (soleus), 37% van de totale propulsieve impuls (gastrocnemius), en leveren bij wandelen samen circa 85% van de voorwaartse acceleratie. Ze spelen ook een rol bij de preventie van achillespeesproblemen, plantaire hielklachten en mogelijkerwijs ACL-letsel. In het voetbal is zo’n 13% van alle blessures een kuitblessure.
Voor fysiotherapeuten is het dus zinvol om kuitcapaciteit objectief te meten — zowel voor revalidatie als voor performance-monitoring. Maar welke test gebruik je dan?
Kuitkracht meten: de vier testmodaliteiten
De review onderscheidt vier categorieën van meten: endurancetests (hielheffen), isometrische tests (met een krachtsensor of isokinetische dynamometer), isokinetische tests en isotone tests (herhalingsmaximum). Hieronder een eerlijk beeld van de betrouwbaarheid en praktische toepasbaarheid van elk.
|
Endurance
Hielheffen (heel raise test)
ICC 0.77 – 0.97 Populair, goedkoop en klinisch toepasbaar. Grote variatie tussen individuen maakt normering lastig. Sterk afhankelijk van protocol.
|
Isometrisch
Load cell / krachtsensor
ICC 0.90 – 0.99 Goed betrouwbaar bij strakke protocollen. Beperking: meting op één hoekstand weerspiegelt niet de dynamische krachtproductie.
|
|
Isometrisch / isokinetisch
Isokinetische dynamometer
ICC 0.74 – 0.99 Meest gebruikte methode in onderzoek. Hoge betrouwbaarheid bij standaardpositie. Nadeel: kostbaar, tijdrovend en beperkt beschikbaar.
|
Isotoon
1RM-test (herhalingsmaximum)
ICC 0.98 (slechts 1 studie) Minst onderzocht, maar sluit aan bij de ACSM-richtlijn als goudstandaard voor dynamische krachtmeting. Veel potentie, weinig data.
|
De hielheffen-test: normwaarden
De enige betrouwbare endurancetest die uit de review naar voren komt is de (variaties op de) hielheffen-test. De intra-sessie betrouwbaarheid is goed tot uitstekend. Maar er is een belangrijk voorbehoud: de test laat enorme inter-individuele variatie zien, en dat is precies het probleem voor normering.

Lunsford et al. (1995) · n=203 · gemengd · A0 — 6 – 70 herhalingen
Hébert-Losier et al. (2017) · n=600 · mannen 30 jaar · A-10 — 13 – 50 herhalingen
Visser et al. (2025) · n=500 · gemengd · A-10 — 12 – 51 herhalingen
Zelfs bij identiek protocol en vergelijkbare leeftijdsgroepen is de onderlinge spreiding groter dan het verschil tussen leeftijdsdecennia. Een gemiddelde zegt daardoor weinig over een individuele patiënt.
De meest geciteerde normwaarden komen uit Hébert-Losier et al. (2017, n=600) en zijn getest bij K0 (knie gestrekt) en een startpositie van A-10 (10° dorsaalflexie), met een metronoom van 60 bpm. Houd hier rekening mee bij vergelijking.
| Leeftijd | Man – Links | Man – Rechts | Vrouw – Links | Vrouw – Rechts |
|---|---|---|---|---|
| 20 jaar | 37,4 (15,8–51,1) | 37,5 (16,7–55,3) | 29,6 (13,2–47,2) | 30,7 (13,6–49,4) |
| 30 jaar | 32,7 (12,7–47,5) | 33,0 (13,7–50,4) | 26,8 (10,6–44,2) | 28,0 (11,1–46,0) |
| 40 jaar | 28,1 (9,6–43,9) | 28,5 (10,6–45,6) | 24,0 (8,0–41,2) | 25,3 (8,6–42,5) |
| 50 jaar | 23,5 (6,5–40,4) | 24,0 (7,6–40,7) | 21,3 (5,5–38,3) | 22,6 (6,4–39,1) |
| 60 jaar | 18,8 (3,4–36,8) | 19,5 (4,5–35,9) | 18,5 (2,9–35,3) | 19,9 (3,5–35,7) |
Gemiddeld aantal herhalingen (bereik) — Hébert-Losier et al. 2017, n=600. Protocol: K0, A-10, 60 bpm metronoom.
Ter vergelijking meldt Visser et al. (2025, n=500, internationaal) een gemiddelde van 25 herhalingen (range 13–50) voor de dominante voet en 24 herhalingen (range 12–51) voor de niet-dominante voet, bij een vergelijkbaar protocol via de Calf Raise App. Het verschil tussen de benen is minimaal, wat overeenkomt met de bevinding uit andere studies dat been-dominantie geen significant effect heeft op de testuitkomst.
“De spreiding binnen een leeftijdsgroep is groter dan het verschil tussen leeftijdsdecennia. Stratificatie naar leeftijd en geslacht helpt, maar lost het fundamentele probleem van inter-individuele variabiliteit niet op.”
Wat beïnvloedt de testuitkomst?
Diverse factoren beïnvloeden het resultaat van de hielheffen-test significant. De review noemt expliciet:
Startpositie van de enkel. Bij een vlakke startpositie (A0) worden gemiddeld meer herhalingen gehaald dan bij maximale dorsaalflexie (A-max). Hébert-Losier et al. (2024) vond gemiddeld 28 ± 8 herhalingen bij A0 versus 18 ± 8 bij A-max — een verschil van circa 35%.
Cueing. Green et al. (2024) toonde aan dat technische correctie tijdens de test (verbale feedback op de hoogte van de hielheffing en de vingerpositie) het resultaat bij mannen terugbracht van 36,8 ± 10,4 naar 22,3 ± 5,1 herhalingen — een daling van bijna 40%. Gebruik je cueing of niet, dat maakt dus een enorm verschil en moet consistent zijn binnen je praktijk.
Cadens. Getest bij 40 bpm, 46 bpm, 60 bpm, 92 bpm of 120 bpm — allemaal in de literatuur aanwezig. Hogere cadensen leiden doorgaans tot lagere aantallen. De 60 bpm variant is het meest gebruikt.
Kniepositie. Testen bij K0 (gestrekte knie) meten zowel de soleus als gastrocnemius. Bij K90 wordt vooral de soleus belast. Matige hoekverschillen (K0 vs. K30 of K45) lijken de uitkomst maar beperkt te beïnvloeden.
Normwaarden zijn alleen zinvol als het protocol identiek is. Vergelijk nooit ongecontroleerd resultaten met gepubliceerde normwaarden als je afwijkt in startpositie van de enkel, cadens, cueing of kniepositie.
Isometrische tests: goed maar context-afhankelijk
Twaalf studies gebruikten een krachtsensor (load cell), zeventien studies een isokinetische dynamometer voor isometrische meting. De ICC-waarden zijn consistent goed tot uitstekend (0.74–0.99), maar er is grote variatie in testprotocollen wat vergelijking bemoeilijkt.
Een praktische optie die hoge betrouwbaarheid liet zien: de combinatie van een forceplaat in een legpress-opstelling bij K0 en A0 (Warneke et al., 2024) gaf een ICC van 0.996 en een variatiecoëfficiënt van slechts 1.81%. Een minder dure optie is de FysioMeter C-Station, die in twee studies werd gebruikt bij professionele rugby-spelers (n=355) en ICC-waarden van 0.91 liet zien.
Typische waarden ter referentie: bij K90 en A0 liggen piekwaarden bij gezonde volwassen mannen ruwweg tussen 93 en 167 Nm. Bij K0 liggen die hoger: 125–195 Nm bij mannen, lager bij vrouwen (circa 96 Nm bij K90). Professionele rugbyspelers (Lee et al., 2023) lieten waarden van 1.88 ± 0.31 keer lichaamsgewicht zien voor het rechterbeen.
Isokinetische tests: betrouwbaar, maar niet altijd toegankelijk
De isokinetische dynamometer is in de literatuur veruit het meest gebruikte instrument (49 van de 65 studies). ICC-waarden liggen doorgaans tussen 0.74 en 0.99. De betrouwbaarheid is het grootst bij lagere hoeksnelheden (30°/s) en gestandaardiseerde posities (bijv. K45).
Als referentie: bij 60°/s en K0 liggen piekwaarden voor gezonde actieve volwassen mannen doorgaans tussen 89 en 165 Nm. Bij hogere snelheden (180°/s) daalt dit sterk — naar circa 40–60 Nm. Vrouwen scoren systematisch lager. Getrainde atleten (bijv. sprinters) laten significant hogere waarden zien dan sedentairen.
De praktische beperking blijft reëel: isokinetische dynamometers zijn kostbaar en tijdrovend in de setup. Voor de meeste fysiotherapiepraktijken is dit geen realistische optie.
Isotone tests (1RM): de onderbelichte categorie
De ACSM beschouwt het 1–5RM als goudstandaard voor dynamische krachtmeting. Toch werden slechts vijf studies gevonden die isotone kuitmetingen rapporteerden. Dat is opvallend weinig.
Een studie (Möck et al., 2018, n=56) rapporteerde 1RM-waarden voor staand hielheffen (K0, Smith machine) van gemiddeld 2.57 keer lichaamsgewicht (bereik 1.48–3.48). Nelson et al. (2012) vond waarden van circa 349–369 N voor enkelbeen hielheffen. De ICC was uitstekend (0.98), maar slechts één studie rapporteerde dit.
Het gebrek aan data en de grote variatie in testopstelling (Smith machine vs. legpress vs. pullymachine) bemoeilijken vergelijking. Hier liggen kansen voor toekomstig methodologisch onderzoek.
Praktische conclusies voor de fysiotherapeut
De review is eerlijk: een universele normwaarde voor kuitkracht bestaat niet, en elke methode heeft haar beperkingen. Toch zijn er praktisch bruikbare conclusies te trekken.
Voor endurance: gebruik de hielheffen-test consequent met één vast protocol. De variant van Hébert-Losier (K0, A-10, 60 bpm metronoom, vingertop licht tegen de muur) is het meest onderbouwd qua normdata. Houd je strikt aan de cueing-regels en documenteer of je corrigeert of niet.
Voor kracht: als je isometrisch wilt meten en geen isokinetische dynamometer beschikbaar is, overweeg dan een Wii Balance Board (Nintendo) of FysioMeter-achtige opstelling. Beide zijn gevalideerd in klinische en sportcontexten en zijn financieel toegankelijker.
Kniepositie doet ertoe: test je bij K90, dan meet je vooral de soleus. Bij K0 meet je ook de gastrocnemius mee. Kies bewust en documenteer consistent.
Normaliseer op lichaamsgewicht als je vergelijkt tussen individuen of populaties. De meeste studies doen dit niet, wat cross-study vergelijking verder bemoeilijkt.
Isotoon meten? Wees dan consistent in de enkelbewegingsuitslag (individueel gemarkeerd, niet een vaste afstand), gebruik een Smith machine of legpress en rapporteer in relatie tot lichaamsgewicht.
Isokinetische en isometrische tests zijn betrouwbaar, maar beperkt toegankelijk en slecht gestandaardiseerd. De hielheffen-test is populair maar gevoelig voor protocolvariaties. Isotone testing is onderbenut en verdient meer aandacht in toekomstig onderzoek. Normwaarden voor de klinische praktijk blijven een uitdaging.
Artina P, Turner A, Bishop C, Maestroni L. Calf capacity measurements in healthy populations: A systematic review. International Journal of Sports Science & Coaching. 2026. doi:10.1177/17479541261427469




